ABD'de piyasalar, Trump'ın Kasım 2024'teki seçim zaferinin ardından geçen yılın başında, kurumsal vergi indirimleri ve düzenlemelerin azaltılacağı gibi beklentilerle rüzgarı arkasına aldı. Ancak pay piyasalarındaki iyimser hava, tarife gerilimi, yapay zeka hisselerine ilişkin yüksek değerlemelere dair endişeler, para politikasındaki belirsizlik gibi konularla zaman zaman sekteye uğradı.
Geçen yıl ocak ayı sonunda Çin merkezli DeepSeek'in daha düşük maliyetli bir yapay zeka modelini piyasaya sürmesi, ABD'li teknoloji şirketlerinin sektördeki hakimiyetinin aşınabileceği endişelerini artırırken, özellikle teknoloji hisselerinde satış baskısına yol açtı.
Mart ortasına kadar süren düşüşlerin ardından sınırlı bir toparlanma görülse de asıl kırılma Trump'ın "Kurtuluş Günü" olarak nitelendirdiği 2 Nisan'da karşılıklılık esasına dayalı gümrük tarifelerini açıklamasıyla yaşandı.
Yalnızca ABD piyasalarında değil küresel borsalarda da satıcılı seyir izlenirken, karşılıklı tarifelerin açıklanması sonrasında endekslerde Kovid-19 salgının yaşandığı 2020'den bu yana en yüksek oranda günlük kayıplar görüldü.
Sadece iki günde Dow Jones endeksi yüzde 9,3, S&P 500 endeksi yüzde 10,5 ve Nasdaq endeksi yüzde 11,4 düşerken, ABD piyasalarından trilyonlarca dolar silindi.
PİYASALAR NİSANDA "KARA PAZARTESİ" PANİĞİ SONRASINDA TOPARLANDI
Tarifelerin açıklanmasını izleyen günlerde Asya borsaları ve kripto varlıklarda da kayıplar derinleşti. ABD'de 7 Nisan'da düşüşlerin yüzde 20'ye ulaşabileceği yeni bir "Kara Pazartesi" ihtimali konuşulurken, beklenen ölçekte bir çöküş yaşanmadı.
Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq endeksleri 8 Nisan'da yılın en kötü kapanış değerlerini gördü.
Trump'ın 9 Nisan sabahı piyasa açılışından hemen sonra sosyal medya hesabından yaptığı "Sakin olun" ve "Satın almak için harika bir zaman" paylaşımları, aynı gün Çin hariç diğer ticaret ortaklarına yönelik ek tarifelerin 90 günlüğüne askıya alındığının duyurulmasıyla birlikte piyasalarda güçlü bir toparlanmayı tetikledi.
Söz konusu günde yatırımcıların tarife endişelerinin yatışmasıyla kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 8'e yakın, S&P 500 endeksi yüzde 9,5 ve Nasdaq endeksi yüzde 12'den fazla yükseldi.
Dow Jones endeksi, Mart 2020'den bu yana en büyük oranda artış gösterirken, S&P 500 endeksi 2008'den bu yana en büyük günlük kazancını elde etti. Nasdaq endeksi de Ocak 2001'den bu yana en büyük günlük artışını ve tarihindeki ikinci en yüksek kazancını kaydetti.
Tarifelere dair belirsizlik yıl boyunca devam etse de endeksler nisan ayının ikinci haftasından ekim ayına kadar yükseliş trendini korudu.
FED'İN PARA POLİTİKASI PİYASALARI ETKİLEDİ
Son çeyrekte gündemde tarifelerin ağırlığının azalmasıyla piyasaların seyrinde ABD Merkez Bankasının (Fed) politikaları, ülkede federal hükümetin kapanması ve teknoloji şirketlerinin hisselerindeki dalgalanmalar etkili oldu.
Trump'ın ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell'a yönelik eleştirileri ve her fırsatta yaptığı "faizlerin düşürülmesi" çağrısı Fed'in bağımsızlığına yönelik soru işaretlerine yol açtı.
Ancak Fed, tarifelerin enflasyona yol açabileceğine yönelik beklentilerle eylül ayına kadar "bekle-gör" yaklaşımına devam etti.
Banka daha sonra iş gücü piyasasına dair endişelerle eylül ayında yılın ilk gevşemesine gitti ve politika faizini 25 baz puan indirdi.
Faiz indirimi piyasalara olumlu yansırken, ekim ayında da 25 baz puan faiz indirimi yapıldı. Ancak Powell'ın aralık toplantısında politika faizinde daha fazla indirimin kesin olmadığını ifade etmesi sonrasında pay piyasalarında yüzde 5'e yakın düşüş yaşandı.
Powell'ın söyleminin aksine aralık ayında da 25 baz puan politika gevşemesine gidilirken, 2025'te enflasyonun inatçı kalması nedeniyle faiz indirimleri sınırlı kaldı bu yıl için daha az gevşeme sinyali verildi.
HÜKÜMETİN KAPANMASI RESMİ VERİ AKIŞINI AKSATTI
ABD'de federal hükümetin geçen yılın son çeyreğinde 43 günlük kapanması, resmi ekonomik verilerin yayınlanmasında aksamalara neden oldu.
Ülke tarihinin en uzun süreli kapanması nedeniyle gecikmeli açıklanan veriler ekonomik resme dair belirsizliği artırırken, piyasalarda kasım ve aralık aylarında dalgalanmalar yaşandı.
Yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliği konusundaki endişeler ile teknolojiden sağlık, finans gibi sektörlere doğru rotasyon da piyasalarda volatiliteye yol açtı.
Geçen yılın son aylarındaki volatilitede "yapay zeka balonu" korkuları da etkili oldu. Bazı teknoloji şirketlerinin hisselerinden "kar realizasyonu satışları" ve "yüksek değerlemelere dair endişeler" dolayısıyla çıkış yaşandı. Yine de teknoloji sektörü geçen yıl genelinde piyasalarda ana itici güç oldu.
NASDAQ ENDEKSİ EKİMDE, DOW JONES İLE S&P 500 ENDEKSLERİ ARALIKTA REKOR SEVİYEDE KAPANDI
Nasdaq endeksi Fed'in yılın ikinci faiz indirimini yaptığı 29 Ekim'de tüm zamanların en yüksek kapanış değerini elde etti.
Dow Jones ile S&P 500 endeksleri de Noel arifesi olan 24 Aralık'ta kapanış rekorlarını tazeledi. Endekslerin geçen yıl genelindeki yükselişi, Dow Jones için yaklaşık yüzde 13, S&P 500 için yüzde 16,4 ve Nasdaq için yüzde 20,4 oldu.
Endeksler, nisan ayındaki dip kapanış değerlerine göre sırasıyla yüzde 27,7, yüzde 37,4 ve yüzde 52,2 yükseldi.
Geçen yıl, "muhteşem yedili" olarak adlandırılan teknoloji devlerinden Alphabet'in hisseleri yüzde 64,8, Nvidia'nın hisseleri yüzde 38,9, Microsoft'un hisseleri yüzde 14,7, Meta'nın hisseleri yüzde 12,7, Tesla'nın hisseleri yüzde 11,3, Apple'ın hisseleri yüzde 8,6 ve Amazon'un hisseleri yüzde 5,2 değer kazandı.
BU YIL ENFLASYON, İSTİHDAM VE FAİZ BELİRSİZLİĞİNİN PİYASALARIN SEYRİNDE ETKİLİ OLMASI BEKLENİYOR
Analistler, ABD ekonomisinin 2025'te inişli çıkışlı bir görünüm sergilediğini belirterek, Trump yönetiminin vergi indirimleri, tarifelere ilişkin belirsizliğin kademeli olarak azalması, yapay zeka alanındaki yatırımların hız kesmemesi ve Fed'in yılın sonuna doğru faiz indirimlerine yönelmesinin, 2026'ya ilişkin büyüme beklentilerini güçlendirdiğini kaydetti.
Zayıflayan iş gücü piyasası, halen yüksek seyreden enflasyon ve Fed içindeki politika önceliklerine dair görüş ayrılıklarının piyasalar için bu yılın önemli belirsizlikleri arasında yer aldığına işaret eden analistler, Trump'ın, mayıs ayında görev süresi dolacak Fed Başkanı Powell'ın yerine atayacağı ismin "güvercin" tutum sergilemesinin beklendiğini anlattı.
Analistler öte yandan, Trump'ın uyguladığı tarifelerle acil durum yetkilerini aşıp aşmadığına yönelik davanın sürdüğüne değinerek, tarifelerin geleceğinin ABD Yüksek Mahkemesinin bu yıl vereceği kararla netlik kazanacağını söyledi.
