Avrupa merkezli sivil toplum kuruluşu Fosil Yakıtların Ötesi Ağı (Beyond Fossil Fuels) tarafından danışmanlık şirketi AFRY'ye hazırlatılan analiz, Avrupa'nın enerji dönüşümünde kritik bir darboğaza işaret etti.
Araştırmaya göre Bulgaristan, Çekya, Almanya, Yunanistan, İtalya, Polonya, İspanya ve İngiltere'de toplam 375 gigavatlık yenilenebilir enerji projesi ile 455 gigavatlık enerji depolama projesi elektrik dağıtım şebekesine bağlanmak için sırada bekliyor.
Bu kapasite, Avrupa'nın mevcut kömür ve doğal gaz santrali kapasitesinin yaklaşık yüzde 98'ine denk gelirken, projelerin toplam ekonomik büyüklüğünün ise 100 milyar avro seviyesinde olduğu hesaplandı.
ŞEBEKE ALTYAPISI ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNÜN GERİSİNDE KALIYOR
Analizde, dağıtım sistemi operatörlerinin enerji dönüşümünün hızına yetişmekte zorlandığı vurgulandı. Özellikle yeni yenilenebilir enerji ve depolama projelerinin şebekeye entegrasyonunda yaşanan gecikmelerin temiz enerji yatırımlarının önündeki en büyük engellerden biri haline geldiği belirtildi.
Uzmanlar, bağlantı süreçlerinde iyileştirme yapılmaması durumunda Avrupa'daki şebeke tıkanıklığının enerji dönüşümünü geciktirebileceği ve kıtanın fosil yakıtlara bağımlılığını artırabileceği uyarısında bulunuyor.
DİJİTALLEŞME VE REFORM ÇAĞRISI
Raporda, yerel düzeyde yaşanan bağlantı sorunlarının çözümü için dağıtım şebekelerinin dijitalleşmesine hız verilmesi ve düzenleyici reformların hayata geçirilmesi gerektiği ifade edildi.
Şebeke yönetiminde daha etkin planlama yapılmasının ve esneklik çözümlerinin artırılmasının, yenilenebilir enerji yatırımlarının sisteme daha hızlı entegre edilmesinde kritik rol oynayacağı değerlendiriliyor.
"ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ YAVAŞLIYOR"
Fosil Yakıtların Ötesi Ağı Kampanyacısı Duygu Kutluay, bağlantı kuyruklarının giderek büyümesinin enerji dönüşümünü yavaşlatırken Avrupa'nın rekabet gücünü de olumsuz etkilediğini söyledi.
Kutluay, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
"Yönetişim ve işletme reformları olmadan Avrupa'nın yenilenebilir enerji potansiyeli, hedef veya yatırım eksikliğinden değil, tam da bu enerjiyi ulaştırması gereken şebekelerdeki kısıtlar nedeniyle sekteye uğrayacak."
Dağıtım sistemi operatörlerinin enerji güvenliğinin korunması ve tüketicilerin daha düşük maliyetli enerjiye erişebilmesi için temiz enerji dönüşümünün hızına ayak uydurması gerektiğini vurgulayan Kutluay, mevcut darboğazların çözülmesinin büyük önem taşıdığını kaydetti.
TÜRKİYE İÇİN DE UYARI NİTELİĞİNDE
Kutluay, Türkiye'de de benzer şebeke kapasitesi sorunlarının yaşandığını belirterek, özellikle öz tüketime dayalı ve küçük ölçekli yenilenebilir enerji projelerinin yaygınlaşmasının enerji bağımsızlığı açısından kritik öneme sahip olduğunu ifade etti.
Kutluay, açıklamasında şu değerlendirmeyi yaptı:
"Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ancak yenilenebilir enerji potansiyeli yüksek bir ülkede, özellikle öz tüketime dayalı ve küçük ölçekli projelerin yaygınlaşması büyük önem taşıyor. Ancak mevzuat ve teknik belirsizlikler ile dağıtım şirketlerinin yenilenebilir ve batarya depolama projelerine bağlantı sağlayamaması bu süreci yavaşlatıyor."
Türkiye'nin enerji bağımsızlığını güçlendirebilmesi için dağıtım sistemlerinin modernize edilmesi, dijitalleşmesi ve planlama süreçlerinin yeniden yapılandırılması gerektiğini belirten Kutluay, dağıtık enerji kaynaklarının ve esneklik çözümlerinin sistemin merkezine yerleştirilmesinin önemine dikkat çekti.
ŞEBEKELER ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNÜN ANAHTARI
AFRY Kıdemli Danışmanı Chiara Natalicchio ise iletim ve dağıtım şebekelerinin enerji dönüşümünün en kritik unsurlarından biri olduğunu söyledi.
Natalicchio, "Daha dağıtık ve değişken hale gelen bir elektrik sisteminde yeni kaynakların kullanılabilir bir değere dönüşüp dönüşmeyeceği nihai olarak bu şebekeler tarafından belirleniyor" değerlendirmesinde bulundu.
Şebekelerin geleceğe hazırlanabilmesi için güçlü yönetişim, etkin planlama, paydaş katılımı ve esnek düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini belirten Natalicchio, enerji dönüşümünün başarısının büyük ölçüde bu altyapı yatırımlarına bağlı olduğunu ifade etti.
2030 HEDEFLERİ İÇİN KRİTİK SÜREÇ
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı'nın verilerine göre Avrupa'nın 2030 enerji dönüşüm hedeflerine ulaşabilmesi için yeni yenilenebilir enerji projelerinin yüzde 70'inden fazlasının dağıtım şebekelerine bağlanması gerekiyor.
Uzmanlar, mevcut bağlantı darboğazlarının giderilememesi halinde Avrupa'nın temiz enerji hedeflerinde gecikmeler yaşanabileceği ve milyarlarca avroluk yatırımın uzun süre beklemek zorunda kalabileceği uyarısında bulunuyor.
