TCMB'den tasfiye edilen fonlar için kritik analiz

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), "Fon Tasfiyeleri ve Reel Sektör: Firma Verileri Ne Söylüyor?" başlıklı çalışmasını yayımladı.

TCMB Genel Müdürü Ünal Seven ile TCMB Müdürü Kadir Gürci tarafından yapılan çalışmada, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla tasfiye kapsamına alınan fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin fon varlıkları, sektörel dağılımları, ekonomideki ağırlıkları, tedarikçi bağlantıları ve tasfiye kararının ardından kredi kullanımları ele alındı.

3 BİN ŞİRKETİN FONLARDA 116 MİLYAR LİRALIK YATIRIMI VAR

TCMB'nin çalışmasına göre, 15 Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının tasfiye kapsamındaki fonlarda toplam 116 milyar liralık yatırımı bulunuyor. Bu tutarın 57 milyar liralık bölümü para piyasası fonlarında yer alırken, kalan kısmı hisse senedi fonları ve diğer fon türlerinde bulunuyor.

Böylece şirketlerin söz konusu fonlardaki yatırımlarının yaklaşık yarısının para piyasası fonlarında toplandığı görülüyor. Firmaların sektörel dağılımında ise belirgin bir yoğunlaşma bulunmuyor.

ŞİRKETLERİN EKONOMİDEKİ PAYI NE KADAR?

TCMB, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin Türkiye ekonomisindeki ağırlığını da ortaya koydu.

Buna göre söz konusu şirketler, reel sektörün toplam aktiflerinin yüzde 1,2'sini, istihdamının yüzde 0,6'sını, cirosunun yüzde 0,9'unu, ihracatının yüzde 1,1'ini ve ticari kredi bakiyesinin yüzde 0,9'unu oluşturuyor.

Merkez Bankası, şirketlerin fon yatırımlarından kaynaklanan risklerinin aynı düzeyde olmadığını vurgulayarak firmaları fon maruziyetlerine göre üç gruba ayırdı. Her şirketin ilgili fonlardaki yatırım tutarı, son yıl bilançosundaki dönen varlıklarına oranlanarak değerlendirildi.

Analize göre, fon maruziyeti yüksek şirketlerin istihdam ve cirodaki payı on binde 3 seviyesinde kaldı. Bu şirketlerin toplam ticari krediler içindeki payı ise on binde 2 olarak hesaplandı.

Bu veriler, fon maruziyeti yüksek şirketlerin ekonomideki toplam ağırlığının görece düşük olduğuna işaret etti.

TEDARİKÇİ ŞİRKETLER DE ANALİZ EDİLDİ

TCMB çalışmasında yalnızca doğrudan fon yatırımı bulunan şirketler değil, bu firmalarla ticari ilişkisi olan tedarikçiler de incelendi.

Bir şirketin finansman veya likidite koşullarında yaşanan değişimlerin ticari bağlantılar üzerinden diğer firmalara da yansıyabileceğine dikkat çekilen çalışmada, fon yatırımcısı şirketlere satış yapan tedarikçiler belirlendi.

Buna göre, toplam satışları içerisinde tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin payı yüzde 5'in üzerinde olan tedarikçiler, Türkiye ekonomisindeki toplam istihdamın yüzde 1,2'sini, toplam cironun ise yüzde 1,5'ini oluşturuyor.

Ancak düşük maruziyet grubundaki şirketler analizden çıkarıldığında bu oranların belirgin şekilde gerilediği belirtildi.

TASFİYE SÜRECİNDE ŞİRKETLERİN KREDİ KULLANIMI ARTTI

Çalışmanın önemli başlıklarından biri de fon yatırımı bulunan şirketlerin krediye erişimi oldu.

TCMB, tasfiye sürecinde özellikle kısa vadeli yükümlülüklerin karşılanmasında yaşanabilecek güçlüklerin şirketlerin işletme sermayesi ihtiyacını artırabileceğine dikkat çekti.

Haftalık verilere göre, bu şirketlerin kullandığı kısa vadeli TL kredilerin toplam kısa vadeli TL kredi kullanımları içerisindeki payı artış gösterdi.

Merkez Bankası, bu görünümün fon yatırımı bulunan şirketlerin krediye erişiminin devam ettiğine işaret ettiğini değerlendirdi.

Ayrıca TCMB, 1 Ekim 2026 tarihinde makrofinansal istikrarı ve bankaların likidite yönetimini desteklemek amacıyla yapılan değişikliklerin de kredi görünümünde etkili olduğunu belirtti.

TCMB'DEN LİKİDİTE RİSKİ VE FİNANSMAN UYARISI

Çalışmanın sonuç bölümünde, olağanüstü tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin ve bu şirketlerin tedarikçilerinin ekonomideki ağırlığı ortaya konuldu.

Ancak TCMB, şirketlerin karşı karşıya olduğu likidite güçlüklerinin bu veriler nedeniyle önemsiz görülmemesi gerektiğini vurguladı. Çalışmada, elde edilen bulguların fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektör üzerindeki toplam etkisine ilişkin kesin bir sonuç sunmadığı ifade edildi.

Varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güven kaybının tüketim, yatırım ve üretim kararlarını da etkileyebileceğine dikkat çekildi.

TCMB'ye göre, bankaların likidite yönetimini destekleyen adımlar ile KOBİ'lerin ve özel sektör tahvili ihraççılarının finansmana erişimini destekleyen düzenlemeler olası risklerin sınırlandırılmasına yardımcı olabilir. Tasfiye sürecinde sağlanacak ilerlemenin de reel sektör üzerindeki olası etkilerin hafiflemesine katkı sağlayabileceği değerlendirildi.